AstroNEWS - Astronomiczne Aktualności
- Imieniny

Wszechświat

Gwiazdozbiory

Inne

Info o stronie

Strona kompatybilna ze standardami W3C

Zalecana rozdzielczość: 1024x768 z 24-bitowym kolorem.

statystyka

Układ Słoneczny

Sonda

Celujący
Bardzo dobry
Dobry
Dostateczny
Dopuszczający
Niedostateczny

Zobacz wyniki

Subskrypcja

Jeśli chcesz być powiadamiany o nowościach wpisz swój adres email:


Strona główna » Układ Słoneczny » Meteoryty

Meteoryty

Meteoryty

Meteoroidy docierające do powierzchni Ziemi nazywamy meteorytami. Ich liczba sięga 3300 sztuk rocznie, a masa z reguły przekracza kilogram. Większość z nich wpada do oceanów jednak co roku około 6 egzemplarzy udaje się odszukać, obserwując ich upadek na ląd stały. Niektóre znajduje się też przypadkowo. Istnieją trzy zasadnicze typy meteorytów: kamienne, metaliczne oraz kamienno-metaliczne.

Materia meteorytowa

Materia meteorytowa (meteoroidy) to cząstki pyłu i odłamki skalne, występujące w kosmosie. Zasadniczo pochodzą one od komet, rozsiewających okruchy materii podczas topnienia lodowego jądra, lub stanowią pozostałość po zderzeniach planetoid. Około 220.000 ton meteoroidów penetruje rocznie atmosferę ziemi. Przechodząc przez nią, okruchy rozgrzewają się wskutek zderzeń z cząsteczkami powietrza, tworząc na niebie świetlne smugi. Nazywane są wtedy meteorami lub spadającymi gwiazdami. Jeśli jakiś meteor dotrze do powierzchni ziemi, nosi nazwę meteorytu.

Kratery meteorytowe

W swych dziejach Ziemia była bombardowana przez niezliczone meteoryty. Częstotliwość tego bombardowania była największa około 3,5 miliarda lat temu, lecz utworzone wówczas kratery zostały całkowicie zatarte przez erozję. Wiele kraterów pochodzących z późniejszego okresu zachowało się jednak do dzisiaj - zidentyfikowano ich już ponad 150. Niektóre z nich powstały setki milionów lat temu, a niektóre dopiero w XX wieku.

Meteory

Meteorem, czyli gwiazdą spadającą nazywamy smugę światła, która powstaje, gdy meteoroid spala się w atmosferze ziemskiej. Dzieje się to zwykle na wysokości 90-120 km nad ziemią i trwa nie dłużej niż kilka sekund. W pogodną, bezksiężycową noc, w ciągu godziny można dostrzec około 10 meteorów. Liczba ta wzrasta o czwartej nad ranem, gdyż obserwator znajduje się wtedy po tej stronie kuli ziemskiej, która zwrócona jest w kierunku ruchu meteorów.

Fakty

Meteoryty niejednokrotnie spadały na terytorium Polski. Najbardziej znany jest meteoryt pułtuski, którego upadek obserwowano 30 stycznia 1868 roku. Szacuje się, że mógł ważyć około 9 ton, a jego pozostałości znajdowano na obszarze 130 km2. Największy "polski" meteoryt znaleziono w 1958 roku we wsi Morasko koło Poznania. Jego masa wynosi 78 kg.

Gdy Ziemia przechodzi przez strugę materii meteorytowej świeżo pozostawiona przez jakąś kometę, mamy do czynienia z rojem meteorów o dużej intensywności (deszcz meteorów). Podczas takiego deszczu z wiązanego z rojem Leonidów w 1633 roku, natężenie widocznych meteorów sięgało 10.000 upadków na godzinę.

Świetlisty deszcz

W przestrzeni kosmicznej występują meteoroidy różnej wielkości, przy czym najwięcej jest takich, które nie są większe od ziarnka piasku. Niezależnie od rozmiaru, wchodzą one w atmosferę ziemską z prędkością od 15 do 20 km/s. Siła, z jaką uderzają w powierzchnię Ziemi, zależy od ich masy.

Prędkość graniczna: Jeśli masa meteoroidu nie przekracza 1 tony, prędkość, z jaką wchodzi on w atmosferę ziemską, znacznie się zmniejsza wskutek oporu powietrza. Na wysokości mniej więcej 20 kilometrów zaczyna swobodnie spadać w polu grawitacyjnym Ziemi. Gdy siła ciążenia, działająca na meteoroid, zrówna się z siłą oporu powietrza, przestaje on poruszać się ruchem przyśpieszonym. Następuje to, gdy prędkość meteoroidu spadnie do około 0,1 km/s (jest to tzw. Prędkość graniczna).

Meteoroidy o dużej masie: Jeśli masa początkowa meteoroidu przekracza 1000 ton, atmosfera jest w stanie spowolnić jego upadek jedynie w niewielkim stopniu i przy uderzeniu w powierzchnię Ziemi może on wywołać znaczne zniszczenia. Na szczęście meteoroidy o tak znacznej masie zdarzają się niezwykle rzadko, tym niemniej liczne kratery, występujące na całej kuli ziemskiej, świadczą o tym, że upadki takie miały wielokrotnie miejsce w przeszłości. Największym ze znalezionych dotychczas meteorytów był meteoryt żelazny Hoba, o masie około 60 ton. Pozostaje on nadal w miejscu swego upadku - w Namibii (Afryka południowo zachodnia).

Roje meteorów

Corocznie pojawia się około 20 rojów meteorów. Poniżej wymienione są najobfitsze z nich z informacją, z której półkuli są widoczne:

Nazwa i okres występowania Półkula
Kwadrantydy (1-6 I) Północna
Eta Akwarydy (24 IV – 20 V) Obydwie
Delta Akwarydy (15 VII – 20 VIII) Obydwie
Gemindy (7 – 16 XII) Obydwie
Perseidy (23 VII – 20 VIII Północna
Oriondy (16 – 27 X) Obydwie
Taurydy (20 X – 30 XI) Obydwie
Leonidy (15 – 20 XI) Obydwie

Kratery na Ziemi

Kratery meteorytowe można znaleźć na wszystkich kontynentach. Poniżej wymienione są niektóre z nich:

Krater Lokalizacja Średnica
Barringer Stany Zjednoczone 1,2 km
New Quebec Kanada 3,4 km
Chicuxulub Meksyk 180 km
Wolfe Creeke Australia 0,88 km
Ries Niemcy 24 km
Ggosses Bluff Australia 22 km
Lonar Indie 1,8 km
Pretoria Salt Pan Afryka Południowa 1,1 km
Autor: Michał Niedźwiecki
Opublikowany: 2008-09-18 13:56
Uaktualniony: 2008-10-9 15:25

Dodaj komentarz

imię
e-mail*

* - e-mail nie jest wymagany, jednak gdy podasz swój e-mail, otrzymasz informację o odpowiedzi na Twój komentarz