AstroNEWS - Astronomiczne Aktualności
- Imieniny

Wszechświat

Gwiazdozbiory

Inne

Info o stronie

Strona kompatybilna ze standardami W3C

Zalecana rozdzielczość: 1024x768 z 24-bitowym kolorem.

statystyka

Układ Słoneczny

Sonda

Celujący
Bardzo dobry
Dobry
Dostateczny
Dopuszczający
Niedostateczny

Zobacz wyniki

Subskrypcja

Jeśli chcesz być powiadamiany o nowościach wpisz swój adres email:


Strona główna » Układ Słoneczny » Ziemia » Księżyc » Struktura Księżyca

Struktura Księżyca

Struktura Księżyca
Region:Promień:Podstawowe składniki:
Atmosfera: ? ślady argonu, neonu, wodoru, helu być może z rozciętej skorupy
Skorupa: 6% skała krzem
Płaszcz: 72% głównie krzem, trochę metalicznego tlenu
Jądro ?: 22% żelazo-niklowe (dowód jest sprzeczny)

Powierzchnia

Z powodu zrównania się ruchu obrotowego z ruchem obiegowym (tzw. rotacja związana) Księżyc zwrócony jest ku Ziemi zawsze jedną stroną, czyli możemy widzieć tylko połowę jego powierzchni. Jednak obszar widzialności powierzchni Srebrnego Globu ulega niewielkim zmianom. Zjawisko to nosi nazwę libracji (od libra - waga), a zostało ono zauważone po raz pierwszy przez Galileusza.

Atmosfera

Księżyc nie zdołał utrzymać gęstej atmosfery, jednak tuż nad jego powierzchnią nie ma zupełnej próżni. Nieustanne bombardowanie promieniowaniem kosmicznym i meteorytami wzbija nad powierzchnię "chmurę" zjonizowanych atomów. Ciśnienie tych atomów wynosi zaledwie 10-10 hPa. Astronauci lądujący na Srebrnym Globie odkryli np. atomy helu i argonu. W 1988 r. obserwatorzy z Ziemi dołączyli do tej kolekcji jony sodu i potasu. Wybite z księżycowego gruntu jony i atomy nie są w stanie jednak stworzyć stałej, gęstej atmosfery, takiej jak na Ziemi. Księżyc jest na to zbyt mały. Jego siła ciążenia nie potrafi zapobiec ucieczce atomów w kosmiczną przestrzeń. Niemniej jednak jest stale otoczony przez niezwykle rozrzedzony obłok jonów i atomów. Pełen skład tego obłoku nadal jest tajemnicą. Do tej pory rozpoznane hel, argon, sód i potas stanowią tylko 10% jego zawartości. nowe składniki księżycowej "atmosfery": tlen, krzem i glin, rozpoznała grupa amerykańskich i niemieckich uczonych, a swój raport opublikowała w najnowszym numerze "Geophisical Research Letters". Naukowcy wykorzystali jeden z instrumentów badawczych na pokładzie satelity WINd, który krąży w Kosmosie od 1994 r.

Morza Księżycowe

Mare CrisiumPowierzchnia Srebrnego Globu składa się z "mórz", czyli rozległych równin, które występują głównie na półkuli zwróconej ku Ziemi, oraz z pofałdowanych utworami górskimi lądów, o jaśniejszym od mórz zabarwieniu. Rzecz ciekawa, morza księżycowe są skoncentrowane na widzialnej z Ziemi stronie Księżyca. Są to przede wszystkim koliste Mare Imbrium (Morze Deszczów), Mare Tranquilitatis (Morze Spokoju), na którym wylądowali pierwsi ludzie, Mare Crisium (Morze Przesileń) oraz rozległy nieregularny obszar Oceanus Procellarum (Ocean Burz), na który spadło lub na którym osiadło łagodnie wiele próbników. Mare Orientale (Morze Wschodnie) - znajdujące się na pograniczu półkuli księżycowej, dostępnej obserwacjom naziemnym i przeciwnej.

Rowy tektoniczne

Rów tektoniczny na KsiężyciuStosunkowo często spotykanym na Księżycu tworem są szczeliny. Niektóre z nich stanowią rowy tektoniczne. Wytworzyły je płynne masy, nie była to jednak woda. Czynnikiem drążącym szczeliny księżycowe była lawa. Badania wykazały, że ze względu na swój skład odznaczała się ona w stanie stopionym wielką płynnością - była znacznie mniej lepka niż na Ziemi.

Kratery

Krater KopernikaCała powierzchnia Księżyca pokryta jest ponadto kraterami - najbardziej charakterystycznymi tworami na naszym naturalnym satelicie - z których największe nazywane są górami pierścieniowymi. Kratery i góry pierścieniowe są uważane za pozostałości po upadkach na powierzchnię Księżyca meteorytów najróżniejszych rozmiarów, od ogromnych do mikroskopijnych, niektóre kratery mogą jednak być pochodzenia wulkanicznego. Średnice kraterów wynoszą od kilku metrów (są to właściwe płytkie zagłębienia) do ponad dwustu kilometrów (góry pierścieniowe). Pod względem morfologicznym rozróżnia się kratery z centralną górką, następnie kratery z płaskim dnem noszące nazwy cyrków i kratery małe o średnicach do około 20 km i z dnem nieckowato zagłębionym. Wysokość gór pierścieniowych nie przekracza z reguły 3,5 km względem otaczającej płaszczyzny. Zbocza kraterów są łagodne od strony zewnętrznej, bardziej stromo opadając do wnętrza.

Wnętrze

Struktura KsiężycaDotychczas uzyskano ze Srebrnego Globu skały, które można w zasadzie zaliczyć do jednego z trzech rodzajów. Są to: ciemny bazalt mare oraz noryt "KREEP" i anortozyt oba ostatnie występujące na księżycowych wyżynach. Ciemna barwa bazaltu spowodowana jest zawartością związków żelaza i tytanu. Noryt "KREEP" zawdzięcza swą nazwę niezwykle dużej zawartości potasu K, ziem rzadkich REE (Rare Earth Elements) oraz fosforu P. Skała ta jest jasna, podobnie z resztą jak anortozyt. W porównaniu z tym ostatnim jednak zawiera m.in. aż 50 do 100 razy więcej nie tylko pierwiastków oznaczonych skrótowcem "KREEP", ale również promieniotwórczych, takich jak uran i tor. Skały wszystkich trzech wymienionych typów zawierają krzemiany magnezu i żelaza pod postacią piroksenów lub oliwinów oraz skalenie Przekrój Księżycaglikokrzemiany, tu głównie wapnia. Bazalt w nieco ponad 50 procentach składa się z owych krzemianów magnezu i żelaza, a oprócz tego ma znaczną, bo 10- lub 20-procentową domieszkę ilmenitu, który jest tytanianem żelaza. Anortozyt natomiast to prawie czysty skaleń wapniowy anoryt. Noryt w porównaniu z pozostałymi dwoma materiałami skalnymi ma skład pośredni. Charakterystyczną cechą skał księżycowych jest ich silne zubożenie w pierwiastki, takie jak kadm, cynk, ołów, potas, sód i inne. Pod tym względem minerały Srebrnego Globu różnią się tak zasadniczo od ziemskich, że stanowi to argument przeciw utworzeniu się Księżyca i naszej planety z jednego wspólnego ciała macierzystego. Zarówno bazalt mare, jak i oba materiały wyżynne mają ten odmienny ogólny skład pierwiastkowy od tego, jaki występuje w atmosferze słonecznej czy w chondrytach. Bazalt, noryt "KREEP" i anortozyt przypominają natomiast ziemskie skały magmowe. Można z stąd wyciągnąć uzasadniony wniosek, że to procesom magmowym zawdzięczają powstanie i skład. Bazalt mare i noryt "KREEP" powstały wskutek częściowego przetopienia we wnętrzu globu księżycowego. Anortozyt natomiast został wytworzony w procesie innego typu, a mianowicie na drodze krystalizacji frakcjonowanej. Jak wykazały badania prawie cała skorupa księżycowa o grubości ocenianej na około 60 do ponad 100 kilometrów zbudowana jest z anortozytu. Bazalt mare wypełnia głównie stosunkowo płytkie niecki nizin. Stanowiska norytu są zaś rzadkie.

Autor: Michał Niedźwiecki
Opublikowany: 2008-10-9 16:53

Dodaj swój komentarz